Cẩm Nang Giáo Luật Thực Dụng

 74.- CAÙC CHA SÔÛ.

 A. TOÅNG QUAÙT. "Cha sôû laø chuû chaên rieâng cuûa giaùo xöù ñaõ ñöôïc giao phoù, vaø thi haønh vieäc saên soùc muïc vuï cuûa coäng ñoaøn ñöôïc uûy thaùc döôùi quyeàn cuûa Giaùm Muïc giaùo phaän, vì ñöôïc goïi thoâng phaàn vôùi Giaùm Muïc vaøo taùc vuï cuûa Ñöùc Kitoâ, ngoõ haàu chu taát nhieäm vuï giaûng daäy, thaùnh hoùa vaø quaûn trò ñoái vôùi coäng ñoaøn aáy, vôùi söï coäng taùc cuûa caùc Linh muïc khaùc hoaëc vôùi caùc Phoù teá vaø caû söï hôïp löïc cuûa caùc giaùo daân, theo qui taéc luaät ñònh. ". (Can.519)

 "Moät phaùp nhaân khoâng theå laøm Cha sôû; tuy nhieân, Giaùm Muïc giaùo phaän, chöù Giaùm Quaûn giaùo phaän khoâng ñöôïc pheùp, vôùi söï ñoàng yù cuûa Beà Treân coù thaåm quyeàn, coù theå uûy thaùc moät giaùo xöù cho moät Doøng tu Giaùo só hoaëc cho moät Tu ñoaøn Toâng ñoà Giaùo só, keå caû baèng vieäc thieát laäp giaùo xöù trong chính nguyeän ñöôøng cuûa Doøng tu hay cuûa Tu ñoaøn, vôùi ñieàu kieän laø moät Linh muïc phaûi laø Cha sôû hay tröôûng ban ñieàu haønh theo ñieàu 517 trieät 1 (*), neáu vieäc saên soùc muïc vuï ñöôïc uûy thaùc caùch lieân ñôùi cho nhieàu Linh muïc.  Vieäc uûy thaùc giaùo xöù noùi treân coù theå laø vónh vieãn hoaëc chæ trong moät thôøi gian nhaát ñònh; trong caû hai tröôøng hôïp, caàn phaûi laøm moät hôïp ñoàng baèng giaáy tôø giöõa Giaùm Muïc giaùo phaän vaø caùc Beà treân coù thaåm quyeàn cuûa Doøng tu hoaëc cuûa Tu ñoaøn; trong tôø hôïp ñoàng aáy, ngoaøi nhöõng ñieàu khaùc, caàn phaûi xaùc ñònh roõ raøng vaø chi tieát coâng taùc phaûi thi haønh, nhaân söï laõnh traùch vuï vaø vaán ñeà taøi chaùnh.". (Can.520)

 (*) 517,1: Trong tröôøng hôïp moät giaùo xöù ñöôïc ñieàu haønh do moät nhoùm caùc Tö teá.

 B.-ÑIEÀU KIEÄN ÑEÅ ÑÖÔÏC BOÅ NHIEÄM LAØM CHA SÔÛ

  "Ñeå moät ngöôøi coù theå ñöôïc boå nhieäm caùch höõu hieäu laøm Cha Sôû, caàn phaûi ñaõ chòu chöùc Linh muïc.

 Ngoaøi ra, ngöôøi ñoù phaûi troåi vöôït veà ñaïo lyù laønh maïnh, taùc phong ñöùng ñaén, coù nhieät taâm vôùi caùc linh hoàn vaø nhöõng nhaân ñöùc khaùc, cuõng nhö nhöõng ñöùc tính maø luaät hoaëc phoå quaùt hoaëc ñòa phöông ñoøi hoûi ñeå saên soùc moät giaùo xöù cuï theå.

 Ñeå boå nhieäm ngöôøi naøo vaøo chöùc vuï Cha sôû, caàn phaûi bieát roõ veà khaû naêng cuûa ngöôøi ñoù, theo caùch thöùc Giaùm Muïc giaùo phaän aán ñònh, keå caû nhôø vieäc khaûo haïch. ". (Can.521)

"ÔÛ ñaâu hoaøn caûnh ñoøi hoûi, vieäc saên soùc muïc vuï cuûa moät giaùo xöù hoaëc cuûa nhieàu giaùo xöù moät traät coù theå uûy thaùc caùch lieân ñôùi cho nhieàu tö teá, mieãn laø moät ngöôøi trong hoï phaûi laø tröôûng ban ñieàu haønh vieäc saên soùc muïc vuï; vò naøy höôùng daãn coâng vieäc hoaït ñoäng chung vaø chòu traùch nhieäm tröôùc Giaùm Muïc.

 Neáu vì thieáu caùc linh muïc, Giaùo Muïc giaùo phaän xeùt thaáy caàn phaûi uûy thaùc söï tham gia thi haønh coâng taùc muïc vuï cho moät Phoù teá hoaëc cho moät ngöôøi naøo khaùc khoâng coù chöùc Linh muïc, hoaëc cho moät coäng ñoaøn, thì ngaøi caàn phaûi ñaët moät Linh muïc coù quyeàn haønh vaø naêng aân daønh cho moät Cha Sôû ñeå lo ñieàu haønh vieäc saên soùc muïc vuï."  (Can.516)

 C.- BOÅN PHAÄN CHA SÔÛ

 "Moãi Cha Sôû chæ phaûi giöõ vieäc saên soùc moät giaùo xöù; tuy nhieân, neáu vì thieáu caùc Linh muïc hoaêc vì hoaøn caûnh naøo khaùc, moät Cha Sôû coù theå ñöôïc uûy thaùc saên soùc nhieàu giaùo xöù gaàn keà nhau.

 Trong moãi giaùo xöù chæ ñöôïc coù moät Cha Sôû hoaëc moät vò ñieàu haønh theo nhöõng qui taéc ñaõ qui ñònh". (xem c.526)

 "Ai ñaõ ñöôïc tieán cöû ñeå giöõ vieäc saên soùc muïc vuï cho moät giaùo xöù, thì nhaän laõnh traùch vuï vaø coù nghóa vuï thi haønh keå töø luùc töïu chöùc.

 Baûn Quyeàn sôû taïi hoaëc moät Linh muïc ñöôïc ngaøi uûy quyeàn daãn Cha Sôû ñeán töïu chöùc, döïa theo theå thöùc ñöôïc chaáp nhaän do luaät ñòa phöông, hoaëc do tuïc leä hôïp phaùp.

 Tuy nhieân khi coù lyù do chính ñaùng, Baûn Quyeàn aáy coù theå mieãn chuaån theå thöùc ñoù; trong tröôøng hôïp aáy, vieäc caùo tri söï mieãn chuaån cho giaùo xöù coù giaù trò nhö söï töïu chöùc.

 Thoâng thöôøng, moät Ñaïi dieän Giaùm Muïc giôùi thieäu Cha sôû taïi nhaø thôø giaùo xöù trong moät nghi leã ñaõ aán ñònh theo luaät ñòa phöông hay tuïc leä hôïp phaùp. Cuõng coù nhöõng tröôøng hôïp Cha Quaûn haït giôùi thieäu Cha sôû theo caùch thöùc töông töï. Trong tröôøng hôïp coù nhöõng lyù do chính ñaùng, vieäc giôùi thieäu nhö treân khoâng theå thöïc hieän ñöôïc, Baûn Quyeàn sôû taïi seõ mieãn chuaån vaø vieäc mieãn chuaån ñöôïc thoâng baùo trong nhaø thôø cuûa giaùo xöù. Caùo tri mieãn chuaån naøy coù giaù trò nhö söï töïu chöùc cuûa Cha sôû nôi giaùo xöù aáy.

 Baûn Quyeàn sôû taïi seõ aán ñònh thôøi haïn maø Cha Sôû phaûi töïu chöùc; neáu thôøi haïn ñaõ troâi qua voâ ích khoâng taïi moät ngaên trôû chính ñaùng, thì coù theå tuyeân boá giaùo xöù khuyeát vò.". (Can.527)

 Thôøi haïn Cha sôû phaûi töïu chöùc taïi moät giaùo xöù keå töø ngaøy ñöôïc baùo tin seõ do Giaùm Muïc giaùo phaän aán ñònh. Vì moät lyù do naøo ñoù veà phía Cha sôû ñöôïc chæ ñònh, vieäc töïu chöùc khoâng ñöôïc thi haønh vaø Giaùm Muïc giaùo phaän cuõng khoâng ñöôïc thoâng tri, Giaùm Muïc giaùo phaän coù theå tuyeân boá giaùo xöù khuyeát vò, ñoàng thôøi coù quyeàn chæ ñònh moät Cha sôû khaùc

 "Cha Sôû coù boån phaän döï lieäu ñeå Lôøi Chuùa ñöôïc rao truyeàn caùch toaøn veïn  cho moïi ngöôøi ñang cö nguï trong giaùo xöù; vì theá phaûi lo giaûng daïy caùc giaùo daân veà caùc chaân lyù Ñöùc Tin, nhaát laø nhôø vieäc giaûng leã trong caùc ngaøy Chuùa Nhaät vaø caùc ngaøy Leã Buoäc, vaø nhôø vieäc daïy ñaïo lyù; uûng hoä giuùp ñôõ nhöõng chöông trình nhaèm coå ñoäng tinh thaàn Phuùc AÂm keå caû trong laõnh vöïc coâng bình xaõ Hoäi; caàn phaûi ñeå yù caùch rieâng tôùi vieäc giaùo duïc coâng giaùo cho thieáu nhi vaø thanh nieân; coá gaéng, baèng moïi phöông tieän coù theå, cuøng vôùi söï hôïp taùc cuûa caùc tín höõu, ñeå söù ñieäp Phuùc AÂm ñöôïc ñaït ñeán vôùi caû nhöõng ngöôøi ñaõ lô laø vieäc giöõ ñaïo hoaëc khoâng tuyeân xöng Ñöùc Tin chaân thaät nöõa.

 Cha Sôû coá gaéng ñeå Bí tích Thaùnh Theå trôû neân trung taâm cuûa coäng ñoaøn giaùo xöù; laøm sao cho moïi tín höõu ñöôïc nuoâi soáng baèng vieäc cöû haønh soát saéng caùc Bí tích, caùch rieâng laø thöôøng xuyeân laõnh nhaän Bí tích Thaùnh Theå vaø Bí tích Thoáng Hoái; ngoaøi ra, haõy coá gaéng höôùng daãn caùc tín höõu bieát caàu nguyeän, keå caû vieäc caàu nguyeän trong caùc gia ñình, vaø bieát tham döï caùch coù yù thöùc vaø tích cöïc vaøo vieäc phuïng vuï, maø chính Cha Sôû phaûi laø ngöôøi lo ñieàu haønh trong giaùo xöù mình, döôùi quyeàn cuûa Giaùm Muïc giaùo phaän, vaø phaûi canh chöøng ñöøng ñeå xaûy ra nhöõng laïm duïng. ". (Can.528)

 "Ñeå sieâng naêng chu toaøn chöùc vuï chuû chaên, Cha Sôû haõy tìm caùch hieåu bieát moïi tín höõu ñaõ uûy thaùc cho mình saên soùc; vì theá, caàn ñi thaêm vieáng caùc gia ñình, san seû nhöõng lo laéng, öu tö nhaát laø tang toùc cuûa caùc tín höõu, vaø ñeå an uûi hoï trong Chuùa; neáu hoï coù loãi laàm gì, thì phaûi söûa baûo hoï caùch khoân kheùo; ñoái vôùi nhöõng beänh nhaân nhaát laø nhöõng ngöôøi gaàn cheát, haõy doác heát tình baùc aùi vôùi hoï, taêng cöôøng söùc löïc cho hoï baèng caùc Bí Tích vaø phoù thaùc linh hoàn hoï cho Thieân Chuùa; haõy ñaëc bieät aân caàn theo saùt nhöõng ngöôøi ngheøo khoå, beänh taät, nhöõng ngöôøi coâ ñôn, nhöõng ngöôøi bò löu ñaày vaø taát caû nhöõng ngöôøi ñang traûi qua nhöõng söï khoù khaên ñaëc bieät; cuõng phaûi ñeå yù lo cho caùc ñoâi vôï choàng vaø nhöõng ngöôøi laøm cha meï ñöôïc naâng ñôõ trong söï chu taát moïi phaän söï rieâng cuûa hoï vaø coå voõ söï taêng tröôûng ñôøi soáng Kitoâ Giaùo trong gia ñình.

 Cha sôû haõy nhaän bieát vaø thöùc duïc moïi tín höõu giaùo daân goùp phaàn rieâng cuûa hoï vaøo söù meänh cuûa Giaùo Hoäi,baèng caùch coå ñoäng caùc Hieäp Hoäi nhaèm caùc muïc tieâu toân giaùo. Haõy coäng taùc vôùi Giaùm Muïc cuûa mình vaø vôùi Linh muïc ñoaøn cuûa giaùo phaän, vaø laøm sao cho caùc tín höõu duy trì söï hieäp thoâng trong giaùo xöù vaø chính hoï töï caûm thaáy hoï vöøa laø phaàn töû cuûa giaùo phaän vöøa laø phaàn töû cuûa Giaùo Hoäi phoå quaùt, vaø ñeå hoï döï phaàn cuõng nhö naâng ñôõ moïi hoaït ñoäng nhaèm laøm taêng gia söï thoâng hieäp aáy.". (Can.529)

 "Nhöõng traùch vuï ñaõ ñöôïc uûy thaùc ñaëc bieät cho Cha Sôû laø:

 - Ban Bí tích Röûa Toäi;

 - Ban Bí tích Theâm Söùc cho nhöõng ngöôøi ñang trong luùc nguy töû, theo quy taéc cuûa ñieàu 883 soá 3 (xem soá 130);

 - Ban cuûa AÊn Ñaøng vaø Bí tích Xöùc Daàu, tuy vaãn toân troïng quy taéc cuûa ñieàu 1003 trieät 2 vaø 3 (xem soá 188); vaø ban Pheùp laønh Toøa Thaùnh cho caùc beänh nhaân;

 - Chöùng giaùm Hoân phoái vaø ban pheùp laønh taân hoân;

 - Cöû haønh leã nghi an taùng;

 - Laøm pheùp gieáng Röûa toäi trong muøa Phuïc sinh, chuû söï caùc cuoäc röôùc ngoaøi thaùnh ñöôøng, vaø vieäc ban pheùp laønh troïng theå ngoaøi thaùnh ñöôøng;

 - Cöû haønh Thaùnh leã caùch troïng theå hôn trong caùc ngaøy Chuùa Nhaät vaø trong caùc ngaøy Leã Buoäc.". (Can.530)

 D.-VIEÄC MAÕN CHÖÙC MOÄT CHA SÔÛ

 "Cha Sôû maõn chöùc vuï vì bò baõi chöùc hoaëc thuyeân chuyeån do Giaùm Muïc giaùo phaän chieáu theo quy taéc cuûa luaät; vì söï töï yù töø chöùc coù lyù do chính ñaùng, vaø ñeå ñöôïc höõu hieäu, ñôn xin töø chöùc phaûi ñöôïc Giaùm Muïc chaáp nhaän; keå caû vì heát haïn kyø neáu Cha Sôû ñaõ ñöôïc boå nhieäm vôùi thôøi haïn nhaát ñònh chieáu theo caùc quy ñònh cuûa luaät ñòa phöông noùi ôû ñieàu 522 .

 Vieäc baõi chöùc cuûa moät Cha Sôû laø phaàn töû cuûa Doøng tu hoaëc ñaõ nhaäp tòch vaøo moät Tu ñoaøn ñöôïc chi phoái bôûi caùc quy taéc cuûa ñieàu 682 trieät 2.  (phaûi baùo cho Beà treân cuûa ñöông söï)

 Khi ñaõ ñöôïc baûy möôi laêm tuoåi troïn, Cha Sôû ñöôïc yeâu caàu ñeä ñôn töø chöùc leân Giaùm Muïc giaùo phaän; chính Giaùm Muïc cöùu xeùt moïi hoaøn caûnh veà caù nhaân vaø nôi choán vaø seõ quyeát ñònh chaáp nhaän hoaëc khoan giaõn vieäc töø chöùc. Giaùm Muïc giaùo phaän phaûi döï lieäu vieäc caáp döôõng vaø nhaø ôû xöùng hôïp cho ngöôøi ñaõ töø chöùc, döïa theo caùc quy taéc do Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc ñaõ ñònh.". (Can.538)