Cẩm Nang Giáo Luật Thực Dụng

CÔ CAÁU CUÛA GIAÙO TRIEÀU ROÂMA

33.- GIAÙO HOÄI LATIN.

 Giaùo Hoäi hoaøn vuõ bao goàm caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông (caùc ñòa phaän) trong tinh thaàn hieäp nhaát vôùi Giaùo Hoäi Roâma. Moãi Giaùo Hoäi ñòa phöông ñöùng ñaàu do moät Giaùm Muïc (tröø moät vaøi tröôøng hôïp ñaëc bieät). Giaùo Hoäi hoaøn vuõ ñöùng ñaàu do Ñöùc Giaùm Muïc Giaùo phaän Roâma (Ñöùc Giaùo Hoaøng).

 Giaùo Hoäi hoaøn vuõ ñöôïc chia laøm hai nhaùnh, phaân bieät caên cöù treân söï khaùc bieät khi cöû haønh caùc nghi leã, trong cô caáu toå chöùc cuõng nhö ñieàu haønh; hai nhaùnh naøy laø:

 1. Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Latin: Ñöùng ñaàu Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Latin laø Giaùm Muïc giaùo phaän Roâma; Ngaøi coøn ñöôïc goïi laø Thöôïng Phuï Giaùo Chuû Taây phöông.

 2. Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông: Ñöùng ñaàu toaøn theå caùc Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông cuõng laø Giaùm Muïc Giaùo phaän Roâma; Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng Phöông laïi chia laøm nhieàu chi nhaùnh; ñöùng ñaàu moãi chi nhaùnh laø moät Thöôïng Phuï Giaùo Chuû hay moät Toång Giaùm Muïc hay moät Giaùo Chuû Giaùo Khu.

 Hieän nay trong Giaùo Hoäi Coâng Giaùo hoaøn vuõ coù 17 Giaùo Hoäi theo caùc nghi leã Ñoâng

Phöông:

 A.- Baét nguoàn töø  Alexandra : (1) Nghi leã  Coptic  vaø (2) Nghi leã  Ethiopic.

 B.- Baét nguoàn töø  Antiokia : (3) Nghi leã  Malaka ; (4) Nghi leã  Maronite  vaø (5) Nghi leã Syrian .

 C.- Baét nguoàn töø  Constantinople : ((6) Nghi leã  Bulgaria ;  (7) Nghi leã  Georgia ; (8) Nghi leã  Hy Laïp ; (9) Nghi leã  Melkite ; (10) Nghi leã  YÙ-Albania ; (11) Nghi leã  Rumenia;  (12) Nghi leã  Serbia ; (13) Nghi leã  Russia  vaø (14) Nghi leã  Ukrainia  coøn goïi laø Nghi leã  Ruthenia .

 D.- Baét nguoàn töø  Chaldia : (15) Nghi leã  Chaldia  vaø (16) Nghi leã  Malabar.

 E.- Khoâng xaùc ñònh ñöôïc nguoàn goác: (17) Nghi leã  Armenia.

 Boä Giaùo luaät 1983 naøy  (Codex Iuris Canonici)  chæ aùp duïng cho Giaùo Hoäi Coâng giaùo Latin. Caùc Giaùo Hoäi Coâng Giaùo Ñoâng phöông khaùc, duø coù nhöõng khaùc bieät veà caùc chieàu höôùng thaàn hoïc vaø cô caáu toå chöùc, hoï cuøng coù chung moät Boä Giaùo luaät khaùc (ban haønh 23/10/ 1990) .

 34.- ÑÖÙC GIAÙO HOAØøNG.

 "Giaùm Muïc cuûa Giaùo Hoäi Roâma, nôi Ngaøi ñöôïc duy trì nhieäm vuï maø Thieân Chuùa ñaõ trao caùch ñaëc bieät cho Pheâroâ, ngöôøi ñöùng ñaàu caùc Toâng ñoà, vaø phaûi ñöôïc chuyeån tieáp cho caùc ngöôøi keá vò Ngaøi, laø thuû laõnh cuûa Giaùm Muïc ñoaøn, Ñaïi Dieän Ñöùc Kitoâ vaø Chuû Chaên cuûa toaøn theå Giaùo Hoäi treân traàn gian. Vì theá, do uy löïc cuûa nhieäm vuï, Ngaøi coù quyeàn thoâng thöôøng, toái cao, sung maõn, tröïc tieáp vaø phoå quaùt trong Giaùo Hoäi vaø Ngaøi luoân luoân coù töï do haønh söû quyeàn aáy.". (Can.331)

 "Ñöùc Thaùnh Cha nhaän laõnh quyeàn sung maõn vaø toái cao trong Giaùo Hoäi do söï baàu cöû hôïp leä maø Ngaøi ñaõ chaáp nhaän cuøng vôùi vieäc taán phong Giaùm Muïc. Vì theá, ai ñöôïc ñaéc cöû vaøo chöùc Giaùo Hoaøng maø ñaõ coù chöùc Giaùm Muïc, thì laõnh quyeàn noùi treân ngay chính luùc chaáp nhaän. Coøn neáu ngöôøi ñaéc cöû khoâng coù chöùc Giaùm Muïc, thì laäp töùc phaûi ñöôïc truyeàn chöùc Giaùm Muïc.

 Neáu xaûy ra tröôøng hôïp Ñöùc Thaùnh Cha töø chöùc, thì ñeå ñöôïc höõu hieäu, söï töø chöùc phaûi ñöôïc töï do vaø phaûi ñöôïc baøy toû caùch hôïp thöùc nhöng khoâng caàn ñöôïc ai chaáp nhaän.". (Can.332)

 "Ñöùc Thaùnh Cha, do uy löïc cuûa nhieäm vuï, coù quyeàn haønh khoâng nhöõng treân toaøn theå Giaùo Hoäi, maø coøn coù quyeàn toái thöôïng treân taát caû caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông vaø caùc hôïp ñoaøn Giaùo Hoäi ñòa phöông. Quyeàn toái thöôïng aáy taêng cöôøng vaø baûo veä quyeàn rieâng bieät, thoâng thöôøng vaø tröïc tieáp maø caùc Giaùm Muïc naém giöõ trong caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông (caùc ñòa phaän) ñöôïc trao phoù cho caùc Ngaøi coi soùc.

 Trong khi thi haønh nhieäm vuï Chuû Chaên toái cao cuûa Giaùo Hoäi, Ñöùc Thaùnh Cha luoân luoân thoâng hieäp vôùi caùc Giaùm Muïc khaùc vaø keå caû vôùi toaøn theå Giaùo Hoäi. Tuy nhieân, vieäc quyeát ñònh phöông caùch, hoaëc ñôn phöông hoaëc taäp ñoaøn, ñeå thi haønh nhieäm vuï, tuøy theo nhu caàu cuûa Giaùo Hoäi, laø quyeàn cuûa Ngaøi.

 Khoâng theå khaùng caùo hoaëc thöôïng toá choáng laïi moät aùn vaên hay nghò ñònh cuûa Ñöùc Thaùnh Cha.". (Can.333)

 "Trong khi thi haønh nhieäm vuï, Ñöùc Thaùnh Cha ñöôïc hoã trôï bôûi caùc Giaùm Muïc; caùc vò coù theå coäng taùc vôùi Ñöùc Thaùnh Cha baèng nhieàu phöông caùch khaùc nhau, moät trong nhöõng phöông caùch ñoù laø Thöôïng Hoäi Nghò Giaùm Muïc. Ngoaøi ra, Ngaøi coøn ñöôïc söï giuùp ñôõ cuûa caùc Hoàng Y, caùc nhaân vaät khaùc vaø caùc ñònh cheá khaùc nhau, theo nhu caàu cuûa moïi thôøi ñaïi. Taát caû caùc nhaân vaät vaø caùc ñònh cheá aáy lo chu toaøn traùch vuï ñaõ giao phoù, nhaèm thieän ích cuûa taát caû caùc Giaùo Hoäi nhaân danh vaø vôùi quyeàn haønh cuûa Giaùo Hoaøng, theo nhöõng qui taéc luaät ñònh.". (Can.334)