Cẩm Nang Giáo Luật Thực Dụng

43.- GIAÙO PHAÄN.

 "Caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông, trong ñoù vaø töø ñoù maø moät Giaùo Hoäi Coâng Giaùo duy nhaát hieän höõu, aùm chæ tröôùc heát laø caùc Giaùo phaän; caùc laõnh thoå thuoäc Giaùm Haït toøng thoå vaø Ñan Vieän toøng thoå. Ñaïi Dieän Toâng Toøa vaø Phuû Doaõn Toâng Toøa vaø caû Giaùm Quaûn Toâng Toøa ñöôïc thieát laäp caùch thöôøng tröïc cuõng ñöôïc ñoàng hoùa vôùi caùc Giaùo phaän, tröø khi ñaõ roõ caùch naøo khaùc.". (Can.368)

 "Giaùo phaän laø moät phaàn daân Chuùa ñöôïc giao phoù cho moät Giaùm Muïc saên soùc cuøng vôùi söï coäng taùc cuûa Linh muïc ñoaøn, ñeå nhôø söï lieân keát vôùi Chuû chaên mình vaø bôûi söï taäp hoïp cuûa Chuû chaên trong Chuùa Thaùnh Linh, nhôø Phuùc AÂm vaø Thaùnh Theå, coäng ñoàng aáy laäp thaønh Giaùo Hoäi ñòa phöông, trong ñoù Giaùo Hoäi cuûa Ñöùc Kitoâ, duy nhaát, thaùnh thieän, coâng giaùo vaø toâng truyeàn, thöïc söï hieän dieän vaø taùc ñoäng.". (Can.369)

 "Theo luaät chung, moät phaàn daân Chuùa, taïo thaønh moät Giaùo phaän hoaëc moät Giaùo Hoäi ñòa phöông khaùc, ñöôïc giôùi haïn trong moät laõnh thoå nhaát ñònh, bao goàm taát caû caùc tín höõu ñang cö nguï trong laõnh thoå.

 Tuy nhieân, khi naøo quyeàn bính toái cao cuûa Giaùo Hoäi, sau khi tham khaûo yù kieán cuûa caùc Hoäi Ñoàng Giaùm Muïc lieân heä, xeùt thaáy ích lôïi, thì coù theå thieát laäp trong cuøng moät laõnh thoå nhieàu Giaùo Hoäi ñòa phöông khaùc bieät, vì lyù do leã ñieån cuûa tín höõu hoaëc vì lyù do khaùc töông töï.". (Can.372)

 Veà toå chöùc Giaùo phaän, Boä Giaùo luaät xöû duïng caùch dieãn taû cuûa Saéc leänh veà caùc Giaùm Muïc  (Christus Dominus, 11) . Giaùo phaän, hay Giaùo Hoäi ñòa phöông  (De Ecclesiis Particularibus)  laø töø ngöõ ñöôïc duøng ñeå aùm chæ moät phaàn daân Chuùa trong moät laõnh thoå nhaát ñònh naøo ñoù, ñöôïc saên soùc do moät Giaùm Muïc hay moät thaåm quyeàn töông ñöông, thöôøng quen ñöôïc goïi laø Giaùo phaän.

 Moät Giaùo phaän khoâng phaûi laø moät chi nhaùnh cuûa Giaùo Hoäi hoaøn vuõ, nhöng laø moät coäng ñoàng cuûa nhöõng ngöôøi cuøng tuyeân xöng moät Ñöùc tin, cuøng chia seû moät ñôøi soáng Bí tích, ñöôïc giao phoù cho moät Giaùm Muïc ñieàu haønh; laõnh thoå cuûa moät Giaùo phaän khoâng nhaát thieát laø yeáu toá taïo neân Giaùo phaän nhö trong tröôøng hôïp ñònh nghóa veà moät quoác gia daân söï; trong toå chöùc cuûa Giaùo phaän, laõnh thoå chæ ñeå giuùp vieäc ñieàu haønh veà haønh chaùnh deã daøng hôn.

 Giaùm Muïc giaùo phaän; do ñoù, vöøa laø ñaïi dieän cuûa Giaùo Hoäi hoaøn vuõ ñoái vôùi caùc tín höõu trong Giaùo phaän cuûa Ngaøi; ñoàng thôøi Ngaøi cuõng chính laø ñaàu vaø laø ñaïi dieän cuûa Giaùo Hoäi ñòa phöông maø Ngaøi traùch nhieäm trong vieäc thoâng hieäp vôùi Giaùo Hoäi hoaøn vuõ vaø caùc Giaùo Hoäi ñòa phöông khaùc. Khi haønh söû vai troø Giaùm Muïc, Ngaøi khoâng laøm vieäc caùch coâ ñoäc, nhöng hieäp thoâng vôùi caùc Giaùm Muïc khaùc trong Giaùm Muïc ñoaøn  (Collegio Episcoporum)  vaø vôùi söï trôï löïc cuûa Linh muïc ñoaøn trong heä thoáng phaåm traät cuûa Giaùo Hoäi.